Transparantieverplichting AI Act: wat 2 december betekent voor AI-content
Vanaf 2 december moeten ook oudere generatieve AI-systemen hun output markeren. Wat artikel 50 van de AI Act vraagt van chatbots, AI-beelden en AI-teksten.
De transparantieverplichtingen van de AI Act gelden sinds 2 augustus 2026, maar voor één onderdeel gold een overgangstermijn. Generatieve AI-systemen die vóór die datum al op de markt waren, hebben tot 2 december 2026 om hun output als AI-gegenereerd te markeren. Dat is over minder dan twee weken. Zet uw bedrijf een chatbot in, of maakt u beelden of teksten met AI? Ga dan nu na wat artikel 50 van u vraagt, en wie in de keten wat moet doen.
Wat er op 2 december verandert
De Digital Omnibus on AI, de wijziging van de AI Act die in juli is gepubliceerd, voegde een nieuw lid toe aan artikel 111. Aanbieders van AI-systemen die synthetische audio, beelden, video of tekst genereren en die vóór 2 augustus 2026 op de markt zijn gebracht, moeten uiterlijk 2 december 2026 aan artikel 50, lid 2 voldoen. Nieuwere systemen kregen geen uitstel.
Vier plichten in artikel 50
Artikel 50 van de AI Act verdeelt het werk tussen de aanbieder, die een AI-systeem ontwikkelt of laat ontwikkelen en onder eigen naam in gebruik neemt, en de gebruiksverantwoordelijke, die het systeem beroepsmatig gebruikt.
| Wie | Wat | Artikel |
|---|---|---|
| Aanbieder | Mensen laten weten dat ze met een AI-systeem praten, tenzij dat duidelijk is | 50, lid 1 |
| Aanbieder | Gegenereerde audio, beelden, video en tekst machineleesbaar markeren, zodat ze als AI-gegenereerd te herkennen zijn | 50, lid 2 |
| Gebruiksverantwoordelijke | Melden dat een deepfake (beeld, video of audio) kunstmatig is gemaakt of bewerkt | 50, lid 4 |
| Gebruiksverantwoordelijke | Melden dat tekst door AI is gemaakt als die wordt gepubliceerd om het publiek te informeren over zaken van algemeen belang | 50, lid 4 |
De markeringsplicht van lid 2 geldt niet als het systeem alleen helpt bij gewone redactie, of de invoer van de gebruiker niet wezenlijk verandert. De tekstplicht van lid 4 geldt niet als de tekst door een mens is nagekeken of redactioneel is gecontroleerd, en een persoon of bedrijf de redactionele verantwoordelijkheid draagt. Volgens lid 5 moet de informatie duidelijk zijn en uiterlijk bij het eerste contact of de eerste blootstelling worden gegeven.
Bent u aanbieder of gebruiksverantwoordelijke?
Dat hangt af van wat u hebt gebouwd. Gebruikt u ChatGPT of een beeldtool zoals die geleverd wordt, dan bent u gebruiksverantwoordelijke en is de leverancier van het model de aanbieder. Hebt u een klantenchatbot of contenttool gebouwd op een model-API en biedt u die aan onder uw eigen naam? Dan kunt u volgens de definitie in artikel 3, punt 3 zelf de aanbieder van dat systeem zijn. De melding bij de chatbot uit lid 1 is dan uw taak, en ook de markering uit lid 2 als het systeem content maakt.
De grens is niet altijd scherp. De richtsnoeren van de Commissie bij artikel 50 lichten de rollen in de keten toe.
De praktijkcode en de EU-iconen
De Commissie publiceerde op 10 juni 2026 een praktijkcode. Die heeft een deel voor aanbieders (markeren en detecteren) en een deel voor gebruiksverantwoordelijken (deepfakes en AI-teksten labelen). Ondertekenen is vrijwillig; eind juli hadden ongeveer 190 organisaties getekend. Wie de code niet volgt, moet op een andere, even goede manier aantonen dat hij correct markeert en labelt. De verplichtingen zelf staan in de wet.
Voor labels maakte de Commissie een set EU-iconen: een basisicoon, een icoon voor volledig AI-gegenereerde content en een voor content die deels met AI is bewerkt. U mag ze gebruiken, maar het hoeft niet. De Commissie schrijft er zelf bij dat het gebruik van de iconen op zichzelf niet bewijst dat u aan de wet voldoet.
Wie artikel 50 overtreedt, riskeert een boete tot €15 miljoen of 3% van de wereldwijde jaaromzet, afhankelijk van welk bedrag hoger is. Voor mkb-bedrijven geldt het laagste van de twee.
Wat u nu kunt doen
- Maak een lijst van elke plek waar AI met mensen buiten uw bedrijf praat of iets voor ze maakt: chat op de website, supportbot, e-mailassistent, productbeelden, gegenereerde rapporten, posts op sociale media.
- Bepaal per systeem of u aanbieder of gebruiksverantwoordelijke bent. Kant-en-klaar gekocht: gebruiksverantwoordelijke. Zelf gebouwd op een API en onder uw naam aangeboden: waarschijnlijk aanbieder.
- Bij chatbots die u aanbiedt: laat aan het begin van het gesprek duidelijk zien dat de gebruiker met een AI-systeem praat. Stop die melding niet weg in de voorwaarden.
- Bij beelden, audio en video die uw systeem maakt: vraag uw modelleverancier welke markering die toepast (watermerk, metadata) en controleer of uw eigen verwerking die niet weghaalt, bijvoorbeeld bij het verkleinen, comprimeren of opnieuw coderen van een bestand.
- Bij gepubliceerde tekst: laat een vaste persoon de tekst nakijken voordat die online gaat, of label hem.
- Leg vast wat u hebt besloten en waarom. Als een toezichthouder ernaar vraagt, kunt u uw afweging laten zien.
Dit is geen juridisch advies. Vraag uw jurist hoe artikel 50 voor uw systemen uitpakt.
Hoe wij dit aanpakken
Onze blogengine schrijft artikelen met bronnen, en een redacteur keurt elk artikel goed voordat het online gaat. Die controlestap is ook wat de uitzondering voor tekst in artikel 50, lid 4 vraagt. Bij chatbots zetten we de melding in de interface zelf, niet in de voorwaarden, en loggen we het gebruik in een aparte laag, zoals in de eigen AI-werkomgeving die we bouwden. Meer hierover bij AI-assistenten en agents. Over de AI Act-regels voor het scoren van mensen, die later ingaan, leest u meer in geautomatiseerde besluitvorming met AI.
Bronnen
- Verordening (EU) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI), Publicatieblad van de Europese Unie, 24 juli 2026
- Verordening (EU) 2024/1689 (verordening artificiële intelligentie), Publicatieblad van de Europese Unie
- Code of Practice on Transparency of AI-generated Content, Europese Commissie
- Guidelines on Transparency of AI-generated Content, Europese Commissie
- EU icons for labelling AI-generated content, Europese Commissie